Vertrouwd door toonaangevende Nederlandse bedrijven
Een projectmanager bewaakt planning, budget en voortgang. De coördinator uitvoeringsfase bewaakt de samenwerking rond veiligheid en gezondheid op de bouwplaats. Mag één persoon beide rollen vervullen? Dat kan in bepaalde situaties, maar alleen als de rol duidelijk is belegd, de persoon vakbekwaam is en veiligheid voldoende onafhankelijk, tijdig en zorgvuldig kan worden gecoördineerd.
In het kort
- De coördinator uitvoeringsfase stemt veiligheids- en gezondheidsmaatregelen tussen uitvoerende partijen af.
- Eén van de uitvoerende partijen, bijvoorbeeld de hoofdaannemer, kan de coördinatie in de uitvoeringsfase organiseren.
- Een projectmanager kan de rol alleen verantwoord combineren als kennis, bevoegdheid, capaciteit en positie voldoende zijn.
- Planning en budget kunnen botsen met veiligheidsbelangen. Leg daarom escalatie, mandaat en toezicht expliciet vast.
- EFAS ondersteunt bij het V&G-plan, de rolverdeling en praktische controles tijdens de uitvoering.
Wat doet de coördinator uitvoeringsfase?
De coördinator uitvoeringsfase zorgt dat partijen op de bouwplaats hun veiligheids- en gezondheidsmaatregelen op elkaar afstemmen. Het gaat vooral om risico’s die ontstaan doordat werkzaamheden tegelijk of na elkaar plaatsvinden.
Belangrijke taken zijn:
- afspraken uit het V&G-plan coördineren en actueel houden;
- samenwerking tussen hoofd-, onderaannemers en zelfstandigen organiseren;
- controleren of partijen afgesproken maatregelen toepassen;
- nieuwe risico’s door wijzigingen in planning of uitvoering verwerken;
- veiligheids- en gezondheidsonderwerpen in het bouwoverleg agenderen;
- zorgen dat alleen bevoegde personen de bouwplaats betreden;
- signalen, incidenten en bijna-incidenten opvolgen;
- het dossier en relevante projectdocumentatie bijhouden.
De coördinator neemt de verantwoordelijkheid van individuele werkgevers niet over. Iedere werkgever blijft verantwoordelijk voor de eigen medewerkers en werkzaamheden. De coördinator bewaakt juist de samenhang.
Wanneer is een V&G-coördinator verplicht?
Bij een bouwproces waarbij werkzaamheden door twee of meer werkgevers, één werkgever en één of meer zelfstandigen of door twee of meer zelfstandigen worden uitgevoerd, moet de coördinatie voor ontwerp en uitvoering worden geregeld. De precieze verplichtingen volgen uit de bouwprocesbepalingen van het Arbeidsomstandighedenbesluit.
Een V&G-plan is daarnaast verplicht bij bijzondere gevaren of wanneer het project één van de wettelijke omvangsdrempels overschrijdt. Lees daarvoor ons artikel wanneer een V&G-plan verplicht is.
Ook bij een kleiner project is heldere coördinatie verstandig. Zodra werkzaamheden elkaar beïnvloeden, kunnen gaten ontstaan tussen de RI&E’s en werkinstructies van afzonderlijke bedrijven.
Mag de projectmanager de rol vervullen?
De regelgeving schrijft niet voor dat de coördinator uitvoeringsfase altijd een externe, onafhankelijke persoon moet zijn. In de uitvoeringsfase kan de rol binnen een uitvoerende partij worden belegd. Een projectmanager of medewerker van de hoofdaannemer kan dus in aanmerking komen.
Dat betekent niet dat iedere projectmanager automatisch geschikt is. Beoordeel minimaal deze vier voorwaarden:
- Vakbekwaamheid: de persoon kent de relevante bouwprocesbepalingen, bouwplaatsrisico’s en praktische beheersmaatregelen.
- Tijd en aandacht: de coördinatietaken passen werkelijk in de functie en planning.
- Mandaat: de persoon kan partijen aanspreken, maatregelen laten aanpassen en zo nodig werk laten stoppen of escaleren.
- Positie: commerciële, operationele of planningsdruk mag een onafhankelijk veiligheidsoordeel niet blokkeren.
Het juiste antwoord is daarom: ja, mits de combinatie aantoonbaar werkt. Leg de rol, taken, bevoegdheden, vervanging en rapportagelijn vooraf vast.
Welke vakbekwaamheid en tijd vraagt het?
De coördinator moet de risico’s van het project kunnen begrijpen en de maatregelen tussen verschillende partijen kunnen beoordelen. Dat vraagt kennis van het Arbeidsomstandighedenbesluit, het V&G-plan, werkmethoden, planning en de specifieke gevaren op de bouwplaats.
Praktische vaardigheden zijn minstens zo belangrijk. De coördinator moet overleg kunnen leiden, doorvragen bij onduidelijke werkplannen, conflicterende belangen herkennen en afspraken opvolgen. Alleen een functietitel of opleiding bewijst nog niet dat iemand de rol op dit project beheerst.
Maak het tijdsbeslag concreet. Denk aan voorbereiding, rondgangen, overleg, beoordeling van werkplannen, actualisatie van het V&G-plan en opvolging van incidenten. Bij een complex project met veel onderaannemers kan dit geen neventaak van enkele uren per maand zijn.
Het risico van de dubbelrol
De projectmanager wordt meestal afgerekend op tijd, geld en kwaliteit. De coördinator uitvoeringsfase moet ingrijpen als werk niet veilig kan worden uitgevoerd. Die belangen kunnen botsen.
Een herkenbaar voorbeeld: een onderaannemer wil starten, maar de werkzone is nog niet goed afgescheiden. Uitstel raakt de planning. Als dezelfde persoon zowel de deadline als de veiligheidscoördinatie bewaakt, ontstaat druk om het risico te accepteren.
Beperk dit risico met heldere waarborgen:
- geef de coördinator expliciet mandaat om onveilig werk te laten stoppen;
- leg vast wanneer escalatie naar opdrachtgever of directie plaatsvindt;
- laat periodiek een tweede deskundige meekijken;
- bespreek veiligheid als vast beslispunt, niet als sluitpost;
- scheid waar nodig de beoordeling van de operationele beslissing.
Een dubbelrol kan praktisch zijn, maar mag geen papieren oplossing worden.
Wanneer kiest u voor een onafhankelijke coördinator?
Onafhankelijke ondersteuning is vooral verstandig als:
- het project complex, groot of meldingsplichtig is;
- veel partijen en risicovolle werkzaamheden samenkomen;
- intern onvoldoende kennis of capaciteit beschikbaar is;
- de projectmanager al zwaar belast is;
- opdrachtgever en uitvoerende partijen regelmatig tegengestelde belangen hebben;
- eerder incidenten of tekortkomingen zijn geconstateerd;
- extra zekerheid nodig is richting directie, opdrachtgever of toezichthouder.
Onafhankelijkheid betekent niet dat de externe deskundige los van het project opereert. Goede coördinatie vraagt juist nauwe samenwerking met projectleiding, uitvoerders en aannemers. Het voordeel is een duidelijke focus op veiligheid en een positie die minder direct door planning en budget wordt gestuurd.
Ontwerpfase versus uitvoeringsfase
De twee coördinatiefasen hebben een ander zwaartepunt:
- Coördinator ontwerpfase: brengt veiligheids- en gezondheidsrisico’s vroeg in beeld en stimuleert maatregelen in ontwerp, planning en voorbereiding. Risico’s die aan de bron kunnen worden weggenomen, horen hier thuis.
- Coördinator uitvoeringsfase: bewaakt de samenwerking op de bouwplaats, houdt het plan actueel en stemt maatregelen tussen uitvoerende partijen af.
De overdracht tussen beide fasen is cruciaal. Ontwerpkeuzes, resterende risico’s en gemaakte afspraken moeten begrijpelijk bij de uitvoering terechtkomen. Anders begint de uitvoeringscoördinator met een informatieachterstand.
Meer over de documenten per fase leest u op onze pagina over project V&G-documenten.
Zo ondersteunt EFAS
Wij helpen opdrachtgevers en uitvoerende partijen met het opstellen en onderhouden van project V&G-documenten. We brengen projectspecifieke risico’s en raakvlakken in kaart, adviseren over verantwoordelijkheden en ondersteunen bij praktische implementatie. Tijdens de uitvoering kunnen we tussentijdse controles uitvoeren en helpen om het V&G-plan actueel te houden.
Daarom kiest u voor EFAS:
- meer dan 15 jaar ervaring met veiligheid en gezondheid;
- praktische ondersteuning die aansluit op de bouwplaats;
- heldere rolverdeling en werkbare projectdocumentatie;
- advies dat verder gaat dan compliance op papier.
Heeft u behoefte aan extra capaciteit? We bespreken graag welke advies- of veiligheidskundige ondersteuning bij uw project past.
Dit zeggen onze klanten
Ontdek waarom bedrijven kiezen voor EFAS als hun veiligheidspartner
"EFAS heeft mij zeer snel & deskundig geholpen bij het maken van een RI&E en daarbij een veiligheids onderzoek afgerond. Mannen nogmaals bedankt!"
"EFAS versterkte Kamplacon met een pragmatische, mensgerichte aanpak die veiligheid niet vertraagt, maar versnelt. Als verlengstuk van het team brachten ze structuur, rust en een voelbare veiligheidscultuur."
"Wij zijn door EFAS uitstekend ondersteund bij het opstellen en laten toetsen van de RI&E. De voortvarende wijze waarop dit is opgepakt, in combinatie met een keurige prijs maakt dat we EFAS van harte aanbevelen!"
Veelgestelde vragen
Is een RI&E wettelijk verplicht?
Ja. Iedere werkgever met personeel moet een RI&E en Plan van Aanpak hebben. De omvang van de organisatie kan invloed hebben op de toetsingsplicht, niet op de basisverplichting.
Is het verplicht om de RI&E te laten toetsen?
In veel gevallen wel. Een uitzondering kan gelden voor organisaties met maximaal 25 medewerkers die een erkend branche-instrument gebruiken. Controleer ook de andere wettelijke uitzonderingen en laat twijfel beoordelen.
Wat is de boete voor het ontbreken van een RI&E?
De actuele FAQ van de Arbeidsinspectie noemt een maximum van € 4.500 voor een ontbrekende RI&E. Het normbedrag wordt aangepast aan de bedrijfsgrootte en de situatie.
Wanneer moet ik de Arbeidsinspectie informeren?
Volg de termijn en instructies in uw brief. Zijn uw activiteiten gestopt, heeft u geen personeel meer of klopt de registratiesituatie niet, neem dan contact op onder vermelding van het zaaknummer.
